Expositie Almere Boven: memory met foto’s van bijna niks


Een paar jaar terug kwam een moderne variant van Memory op de markt, met twee bij elkaar passend kaartjes, maar dan steeds nét even anders. Thuis hebben we er één over Dutch Design en een andere met portretten van tweelingen, steeds twee foto’s die verwant zijn, maar toch niet hetzelfde. Een Memory Game voor jong en oud dat dwingt je om anders te kijken, om verbanden te zien die je op het eerste gezicht nog niet had ontdekt. Wat dit te maken heeft met de expositie Almere Boven …? Dat lees je hieronder.

Kiezen uit 25.000

De afgelopen maanden leefde ik in een levensgroot memoryspel, ik zal je vertellen waarom. Voor het Stadsarchief Almere stelde ik een tentoonstelling over luchtfoto’s samen, Almere Boven gaat het heten. Uit de collectie met meer dan 25.000 luchtfoto’s zou ik er een aantal kiezen en daarmee een presentatie maken. Dat liep overigens behoorlijk uit de hand, want in plaats van één zijn het vier presentaties geworden op vier locaties in de stad, waaronder in de nieuwe bibliotheek. Dat is weer een ander verhaal.

Stap 1 was de beslissing om uit die tienduizenden beelden de vogelvlucht foto’s te nemen, waarbij de fotograaf uit een vliegtuigraam de stad fotografeerde. Er zijn ook foto’s ‘recht van boven’, maar die leken me voor de kijker wat minder interessant; dat is toch een soort van Google maps.

Foto’s van niks

Vogelvlucht dus, die waren veel spannender. Maar wat kies je dan? De mooiste, de oudste? Foto’s waarop iets bijzonders gebeurt, of juist zo alledaags mogelijk? Wat me na een tijdje zoeken in de database met die duizenden foto’s het meest opviel, waren de foto’s waar eigenlijk helemaal niks op stond. Leeg. Kaal. Verwachtingsvol, vol potentie, maar nauwelijks een teken van leven. Zo op het eerste gezicht alleen wat sloten, een weg en soms, ergens linksonder, iets piepkleins: ‘Hé, zie ik daar een bouwkeet?’. Dat soort vroege foto’s. Het Almere zoals bijna niemand het ooit gezien heeft. Behalve de piloot en de uit het raampje hangende luchtfotograaf – denk er de benzinedamp, de herrie, de wind en de loodzware camera zelf maar bij.

Perfect match

Met die ‘foto van bijna niks’ ging ik op zoek naar het Almere van nu. En toen werd het leuk. Want af en toe vond ik een ‘perfect match’; bij zo’n oude, bijna lege foto vond ik een setje, een foto die ook op die plek was genomen maar dan pakweg 40 jaar later. Als een soort verloren tweelingbroer of zus kwamen dan twee foto’s samen, zelfde camerastandpunt, zelfde hoogte, zelfde polder maar een totáál andere stad. Die setjes, die bij elkaar kloppende foto’s, die matches kwamen niet vanzelf. Vandaar dat ik moest denken aan memory, want dat was het. Eindeloos gezocht, gevonden, afgekeurd, opnieuw gezocht, (ja! dit moet ‘m zijn, oh, nee toch niet) om zoveel mogelijk foto’s van Almere te vinden waarvan je als kijker zegt: verrek, ja die beelden zijn familie van elkaar, nóóit geweten!

Almere Boven is vanaf 25 augustus 2020 gratis toegankelijk op vier locaties in Almere, met steeds een andere selectie uit de luchtfotocollectie van het Stadsarchief. De tentoonstelling is te zien in het Stadsarchief,  het Erfgoedhuis in Buiten, de nieuwe bibliotheek | Haven en in de nieuwe bibliotheek | Stad.