Het effect van een onbedoelde hoax: wat kunnen we daarvan leren?

Op 30 oktober 1938 ging er een onbedoelde hoax de wereld in. Eentje die een enorme impact had op het publiek. Uit het verhaal van deze hoax kunnen we één van de belangrijkste tips halen die ons kan beschermen tegen het geloven in nepnieuws en hoaxes.

Invasie

Deze hoax werd op de radio uitgezonden en begon als een verontrustend nieuwsbericht dat het gewone muziekprogramma onderbrak. Het nieuwsbericht vertelde over een invasie van marsmannen in New Jersey en later op andere plekken in de Verenigde Staten. Zij vielen het land aan en het leger kon niets doen. Op het moment van het eerste bericht was er nog niets aan de hand. Enige tijd later kwamen er meer nieuwsberichten die de programmering onderbraken. Er werd verteld over aanvallen op het land! Mensen raakten in paniek, vluchtten uit hun huizen, gevechten braken uit op straat, de vijand rukte op!

hoax

Levensecht

De nieuwsberichten waren misschien ongelooflijk, maar tegelijkertijd ook levensecht. Daarbij kwam dat het nieuws van de radio afkomstig was, een medium dat in die tijd als betrouwbaar werd beschouwd. Het is dan ook niet gek dat mensen al snel het nieuws voor waar aannamen, waardoor er massaal paniek onder het publiek uitbrak.
Later is er onderzoek gedaan naar deze radio-uitzending en het effect dat het had op het publiek. Uit dit onderzoek bleek dat er 1.7 miljoen luisteraars waren die de berichten daadwerkelijk geloofden. Een enorme hoeveelheid mensen dus! Maar hoe kwam het nou dat zoveel mensen geloofden in dit nepnieuws hoe kunnen wij hiervan leren?

hoax

Tips

De paniek brak uit omdat mensen geloofden dat de berichten echt waren én omdat ze niet alle informatie op de radio gehoord hadden. Aan het begin van het radioprogramma werd namelijk verteld dat het ging om een hoorspel, oftewel een toneelstuk op de radio. Het was dus allemaal verzonnen! Aan het einde van het programma werd deze mededeling nogmaals herhaald, want de radiomakers hadden inmiddels ook door dat er paniek onder de luisteraars was ontstaan. De schrijver en bedenker van het verhaal is door deze uitzending wel wereldberoemd geworden: Orson Welles!

Zo zien we meteen twee onderdelen van een hoax die ons kunnen behoeden voor het geloven hierin:
1. Heb je alle informatie over de hoax?
2. Wie is de bedenker/schrijver van de hoax en heeft hij/zij er belangen bij?

Ben jij benieuwd wat het verhaal is dat mensen in 1938 zo in paniek maakte? Lees dan het boek ‘The War of the Worlds’ van Orson Welles. Je kunt ook de gelijknamige film bekijken met in de hoofdrol Tom Cruise.