Minding the Gap is fenomenaal en hartverscheurend

De met een Oscar genomineerde documentaire Minding the Gap gaat over drie gewone jongens die met vallen en opstaan volwassen worden. Ruim 12 jaar filmde Amerikaans grootste filmtalent zichzelf, en zijn twee beste vrienden. Dit resulteerde in één van de meest bijzondere en onvergetelijke coming-of age documentaires ooit.

Buitenbeentjes

Bing, Zack en Keire zijn buitenbeentjes, ontvluchten hun beroerde thuissituaties en worden vrienden voor het leven op het lokale skatepark. Keire heeft de aanstekelijke lach. Zack is charismatisch en heeft verrassende inzichten. Bing legt alles vast met de camera en is de enige die wel zijn high-school afmaakt. Het leven lijkt in het begin één groot lyrisch avontuur, waarin ze zwevend over de straten en obstakels trekken. Helaas wordt alles anders met het opgroeien naar de volwassenheid. Niet eerder zijn jongens zo van binnen uit gevolgd en is zo voelbaar wie ze zijn en wat ze beweegt. Bing stelt weinig vragen, zoals deze jongens elkaar weinig vertellen, maar áls Bing ze stelt dan komen ze op het juiste moment en raken ze feilloos de essentie.

Rust Belt

Bing, Keire en Zack groeien op in de industriële Rust Belt van de VS, waar de banen schaars zijn en de criminaliteit hoog. De Rust Belt is het gebied dat binnen de VS de hoeksteen van de zware industrie vormde. De neergang van het florerende gebied begon halverwege de 20e eeuw. De voornaamste oorzaak, de automatisering in de fabrieken, kostte tienduizenden arbeidsplaatsen. De snelle leegloop en neergang resulteerde in de naam Rust Belt, naar de verroeste machines van verlaten fabrieken. Veel steden in dit grote gebied kampen al decennia met een dalend inwonertal. Veel gezinnen geven de voorkeur aan de rustige buitenwijken en voorsteden, waardoor binnensteden verloederen. Het belangrijkste voorbeeld is de industriestad Detroit, dat in dertig jaar 50% van zijn bevolking verloor en tegenwoordig kampt met een hoge werkloosheid en criminaliteit.

In de stad Rockford, Illinois groeien de jongens op. Midden in het hart van de Rust Belt is de erbarmelijke infrastructuur is niet bepaald ideaal om op te skateboarden, zou je denken. Zoals een groot deel van de VS er tegenwoordig bij ligt overigens. Verlaten gebouwen, vuilnis op straat en brede scheuren in het wegdek. Maar gaandeweg de film, die over een periode van twaalf jaar gedraaid werd, wordt duidelijk hoe zeer het skateboarden deze jongeren juist de enige ontsnapping biedt uit een uitzichtloze situatie. En dus kun je overal skateboarden, als je maar creatief genoeg bent!

Skateboarden als toevlucht

Het is Minding the Gap niet te doen om het fraai gefilmde skateboarden op zich, maar de film belicht het sociale aspect ervan. Het is een ideale toevlucht voor jongeren die op een of andere manier niet aarden of zich anders voelen dan de heersende stroming. Door de weerzin tegen de gevestigde orde voelen deze jongeren zich aangetrokken tot het anarchisme. Een samenleving zonder macht en autoriteit als ideaal. Een sport zonder competitie, zonder volwassenen die toezien op de regels of je zondags langs de lijn aanmoedigen.

“Veel skateboarders komen uit gezinnen met problemen. En juist het skateboarden leert je omgaan met mislukkingen. Je bent voortdurend bezig met het oefenen van nieuwe en moeilijke trucs. Het grootste gedeelte van de tijd ben je aan het falen. Dat kan een waardevolle ervaring zijn.” – Bing Liu

Uiteindelijk gaat het skateboarden vooral om plezier maken met vrienden. En er wordt gelachen in Minding the Gap, maar gaandeweg opent zich een nieuwe vertelling in de verhaallijn van de drie vrienden. Het knappe van dit debuut is dat Bing zag welk nieuw verhaal zich opdrong tussen alle stunts op straat, het stiekeme bierdrinken en de lol die de jongens maken. Het skateboarden dient hier dan als metafoor, slechts één van de vele onschuldige manieren om de maatschappij, maar bovenal je ouders te ontvluchten.

Minding the Gap

Zack, Keire en Bing. Een witte jongen, een zwarte jongen en een jongen met een Aziatische achtergrond. Voor hen waren verschillen in uiterlijk en achtergrond nooit een probleem. Ze herkenden zich in elkaars liefde voor het skateboarden. Want dat skateboarden, dat wordt gaandeweg steeds duidelijker, was veel meer dan tijdverdrijf. Het was een manier om te ontsnappen aan wat er thuis achter de voordeur gebeurde, ontdekt Bing in de gesprekken voor de camera. Ook als je niets met skateboarden hebt, weet deze film als geen ander onder je huid te kruipen. Minding the Gap gaat over grotere thema’s zoals opgroeien en thuissituaties. Maar de film gaat vooral over de worsteling die de grotere thema’s met zich meebrengt.

Minding the Gap, was eerder te zien op het IDFA en werd genomineerd voor een Oscar. De film overschrijdt de grens tussen fictie en non-fictie. Want het is allemaal echt, je hebt gevoelens voor ze, als waren ze je meest geliefde filmpersonages. Bing, Keire en Zack, de drie jongens uit de lagere klasse, opgegroeid en beschadigd in gebroken gezinnen. Kunnen ze het zelf beter doen? Kan een film daaraan bijdragen? Het antwoord is Minding the Gap: een juweel van een documentaire.

Dit is een absolute aanrader voor iedereen die van documentaires houdt.

NRC Handelsblad ★★★★★
de Volkskrant ★★★★★
VPRO Cinema ★★★★
Trouw ★★★★

Minding the Gap draait op 23 en 24 april in het nieuwe filmhuis.