Moederdag door de jaren heen

Aanstaande zondag is het Moederdag. Een dag waarop nog steeds veel zelf geknutselde en goed bewaarde cadeautjes onder kinderbedjes vandaan getoverd worden. En een mooi moment om eens in de geschiedenis van het ontstaan van deze dag te duiken. 

Geschiedenis

De eerste viering ter ere van moeders vond al plaats in de tijd van de oude Grieken en Romeinen die lenteriten uitvoerden ter ere van Rhea (Grieken) en Cybele (Romeinen), de Moeder van de goden. Vanaf de 15de eeuw vierden de christenen in Groot-Brittannië een dag ter ere van Maria, de moeder van Jezus. Later werd deze dag uitgebreid naar alle moeders.

Amerika

De oorsprong van Moederdag zoals wij het nu kennen is afkomstig uit Amerika. In 1870 zette Julia Ward Howe uit Philadelphia daar de Moederdagtraditie in gang. Zij startte een grote publiciteitscampagne voor een dag die in het teken moest staan van pacifisme en ontwapening door vrouwen. De dag werd echter pas echt populair in 1907 toen Anna Marie Jarvis (1864 – 1948) uit Grafton (West Virginia) haar eigen moeder begon te eren. Zij organiseerde tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog (1861-1865) zogenaamde Mother’s Work Clubs. Dit waren werkgroepjes van moeders die in lokale kerken bij elkaar kwamen om zich in te zetten voor de bestrijding van ziekte en kindersterfte. Het motto van de Mother’s Work Clubs onderstreepte het belang van moeders in de samenleving: ‘better mothers, better homes, better men and women’. Moeder Anna Reeves Jarvis overleed op 9 mei 1905.

Het jaar daarop organiseerde haar dochter een persoonlijk eerbetoon: ‘General Memorial Day of all Mothers’. Als dag koos ze voor de zondag na de sterfdag van haar moeder. Dat was de tweede zondag van mei, de dag waarop ook nu nog Moederdag wordt gevierd in Nederland. De eerste Moederdag werd in bescheiden kerkelijke kring gevierd. Echter, dankzij de inspanningen van Jarvis breidde het fenomeen zich snel uit. In 1909 werd al in 45 Amerikaanse staten Moederdag gevierd. In 1912 riep de Methodisten Kerk Moederdag uit tot een officiële kerkelijke feestdag. Op 8 mei 1914 tenslotte ondertekende president Thomas Woodrow Wilson de ‘Mother’s Day Bill’, waarmee de dag voor moeders een officiële nationale feestdag werd.

Anna jarvis

Moederdag in Europa

De eerste Europese berichten over Moederdag dateren uit Noorwegen (1918) en Zweden (1919). Naar Amerikaans voorbeeld wordt Moederdag in Nederland officieel vanaf 1928 gevierd. Duitsland was in dit verhaal een geval apart. Net als in de meeste andere West-Europese landen kwam het fenomeen Moederdag daar op in de jaren twintig. Onder het nationaal-socialistisch bewind veranderde de dag echter van karakter. In 1935 riep Hitler Moederdag uit tot nationale feestdag waarop moeders van grote gezinnen medailles kregen uitgereikt onder het motto ‘Das Kind adelt die Mutter’. Vier of vijf kinderen leverden een bronzen medaille op, zes of zeven kinderen een zilveren. De supermoeders die acht of meer kinderen wisten te baren, kregen een gouden medaille.

Moederdag gedachte

De achterliggende gedachte van de dag voor moeders, is dat zij het hele jaar het gezinsleven draaiende hebben gehouden en het grootste deel van de zorgtaken hebben vervuld, op deze ene dag daarvan vrijgesteld zijn en op een voetstuk geplaatst worden. Deze dag staat dan ook in het teken van het verwennen van moeder. Dat verwennen begint al met het feit dat ze deze dag lekker mag uitslapen. Daarna wordt ze verwend met het traditionele ontbijt op bed, voorzien van een geknutseld cadeau met gedichtje van de kinderen.

ontbijt

Bloemen

Vanaf het begin hebben bloemen een belangrijke rol gespeeld tijdens de moeder-viering. Anna Jarvis zag graag dat bloemen, vooral anjers, gegeven werden aan moeders die kerkdiensten bijwoonden en gelegd werden op de graven van overleden moeders. Vanzelfsprekend bood dit kansen voor de bloemenhandel. Eerst kregen moeders als Moederdag-cadeau vaak alleen een bos bloemen, in de jaren ’60 werden huishoudelijk apparaten een populair cadeau. En als je de Moederdag-reclamefolders van nu er op naslaat, dan is moeder een mooie vrouw die graag lichaamsverzorging-artikelen ontvangt. Maar, in tegenstelling tot wat de meeste mensen denken, is Moederdag dus niet begonnen als een ‘Feest voor de Middenstand’.

anjers

Moederdag in andere landen

Moederdag wordt in veel landen van de wereld gevierd, maar niet altijd op dezelfde datum. Het vieren van Moederdag op de tweede zondag van mei is alleen traditie in Duitsland, Denemarken, Italië, Turkije, Australië, België, Amerika en Nederland. In veel (katholieke landen) wordt Moederdag op 15 augustus gevierd, de dag van Maria-Tenhemelopneming. In Spanje en Portugal wordt Día de la Madred de eerste zondag in mei gevierd. La fête des mères wordt in Frankrijk gevierd op de eerste zondag van juni. Zweden viert Mors dag op de laatste zondag van mei en in Rusland staan moeders centraal op de laatste zondag van november.