Schrijven zit in je bloed, over graffiti en street art

In de afgelopen vijf jaar groeide het Almeerse kunstenaarscollectief Kamp Seedorf uit tot een heus fenomeen. In de grote steden duiken hun plakplaatjes van helden op en worden er nieuwe straatnaamborden aangetroffen. Maar de beroemdste straatkunstenaar is de Engelse Banksy. Zijn werk is veelzijdig. Naast spuiten uit de losse pols werkt hij veel met sjablonen en maakt hij installaties op straat en in musea. Zijn boodschap is vaak humoristisch, wrang en links politiek gekleurd. Het succes van Banksy heeft tot een wereldwijde navolging geleid en zijn werk is erg gewild. Zo gewild, dat het soms gestolen wordt. ‘Slave labour’ werd in 2013 met pleisterwerk en al van de muur gebikt en op een veiling in Miami te koop aangeboden.

Van straatkunst naar mainstream

Sinds mensenheugenis kladden we al op muren, hekken, wc’s en kerven we hartjes in bomen. Toch is de belangstelling voor de vrucht van dit geklad van vrij recente datum. Deels komt dat door het vandalistische karakter ervan en deels doordat straatkunst zelden tot de Kunsten werd gerekend. De geschiedenis van de moderne graffiti begint eind jaren 1960 en heeft vooral New York als bakermat. Jongeren schreven hun namen op treinstellen en metro’s als geurvlag. Vanaf dat moment ontstond er in New York een straatcultuur die later onder de verzamelnaam hip-hop de hele wereld zou veroveren en vandaag de dag niet meer weg is te denken uit de maatschappij. Het markeren van plaatsen ontwikkelde zich tot het bespuiten van grotere stukken op muren en metro’s. Behalve de spanning en de voldoening die het beschilderen van een stuk van een treinstel, een hele wagon of zelfs een hele trein met zich meebracht, zorgde het voor een verspreiding van de namen en stijlen door de stad.

MTV

Toen MTV-muziekclips in de jaren ’80 beelden van graffiti gebruikten, nam het internationale karakter van deze straatcultuur in sneltreinvaart toe. Hoewel straatkunstenaars niet zelden tot de officiële kunstwereld doordringen, is de verhouding tussen de straat en de kunst complex. Een kenmerk van graffiti en straatkunst in het algemeen is namelijk de vaak gekoesterde anonimiteit van de maker. Waar de meeste kunstenaars via galeries, internet en tentoonstellingen juist naamsbekendheid willen krijgen, hebben veel straatkunstenaars een afkeer van de kunstwereld en houden zij hun identiteit verborgen. Ze willen vooral naamsbekendheid onder hun schrijversnaam, hun tag.

Gloriejaren

Almere kent al sinds het ontstaan van de stad een rijke graffiti – en jongerencultuur. In de afgelopen 25 jaar waren namen als Regio, Gail, Mind, Agres, Friek, Miser, Lear, 21 Grams. Omce, Ares en Flevo Nerds niet weg te denken uit het Almeerse straatbeeld. Begin jaren ’90 kwam de derde graffitigolf. Een nieuwe generatie graffitischrijvers deed zijn intrede. Almere werd één hangout. Rond halfpipes, schoolpleinen en parkjes hingen hiphoppers rond. Met de terugkeer van het skateboarden en de opkomst van de Nederlandstalige rap had graffiti, na de tweede golf in de jaren ’80, weer vaste grond onder de voeten gekregen. Voor de buitenstaander was de stad een grote rotzooi, voor insiders een walhalla. Op de zogenaamde hotspots was geen plek meer.

Schoon?

Die hype lijkt over want slechts een enkeling schrijft zijn naam nog op de muur. De stad lijkt schoner dan ooit, en die nieuwe ‘tags’ zijn amper te lezen. Een vierde graffitigolf is nog niet op komst. Graffiti lijkt al jaren op sterven na dood. Jammer want het schrijven zit in het bloed en als ex-schrijver kijk je altijd om je heen naar iets nieuws.

Lezing

Bureau Boeiend geeft op woensdag 31 mei een interactieve lezing over graffiti en street art en gaat in op de verschillende stromingen en technieken. Zet een andere bril op en bekijk zonder waardeoordeel al die kleurige tekens. Bureau Boeiend maakt graffiti weer springlevend. Kaarten zijn hier verkrijgbaar.