Theater in Corrosia: het gevoel schreeuwt van de pagina’s


Regisseur Eline Arbo kreeg de BNG Bank Theaterprijs 2018 voor haar debuutvoorstelling Het lijden van de jonge Werther, naar Goethes roman. Nu bewerkt ze opnieuw een boek, Weg met Eddy Bellegueule; theater in Corrosia op donderdag 30 januari. Weg met Eddy Bellegueule is een autobiografisch verhaal over een homoseksuele jongen die opgroeit in een straatarme, racistische, homofobe gemeenschap. Die vertelt over zijn moeilijke jeugd en er zelfs dan nog in slaagt oog te hebben voor de sociale problematiek van zijn kwellers.

Hoe kwam Eline bij dit boek terecht en hoe vertelt zij het verhaal van Eddy op het toneel?

Eline: ‘Ik las het boek toen het net uitkwam. Het past bij wat ik maak: voorstellingen met een politiek, maatschappelijk thema, maar altijd aan de hand van een persoonlijk verhaal. Net als in Het lijden van de jonge Werther is dit een boek dat de pijnzenuw van de hoofdpersoon blootlegt. Het gevoel schreeuwt van de pagina’s. Eddy en Werther zijn allebei jonge mensen die iets kwijt moeten, die iets te zeggen hebben over hun wereld. Toen ik meer onderzoek deed, kwam ik erachter dat de boeken van de schrijver, Édouard Louis, in het buitenland heel vaak voor toneel bewerkt worden. Alleen nog niet in Nederland.

Accenten en taalgebruik?

Het boek speelt zich af in het arme Noord-Frankrijk. Maar plekken waar armoede heerst, waar de onmacht zich uit in racisme, alcoholisme, geweld, angst, pijn, die bestaan in elk land. In het boek gebruikt Louis de accenten en taalgebruik van Picardië, waar het verhaal zich afspeelt. Men heeft hem wel verweten karikaturen van deze mensen te maken. Maar daar gaat hij stellig tegenin. Hij zegt: het zijn juist geen karikaturen, dit is letterlijk de taal die ze gebruiken.’ Wij gebruiken de Nederlandse vertaling van die woorden, maar passen de tekst soms ook aan met straattaal van de jongeren van nu.

Inlevingsvermogen

Ook al kom je niet uit een dergelijk milieu, je kunt je wel inleven. De armoede. De woede. We hebben het er tijdens de repetities over gehad. Mogen wij iets vertellen over iets wat we zelf niet hebben meegemaakt, problemen die we zelf niet kennen? Waar het om gaat is: de schrijver heeft het meegemaakt. Hij komt daar vandaan. Hij heeft alle recht dit verhaal te vertellen. Louis zegt zelf dat mensen het moeten horen. Ze moeten weten hoe het daar is. Dat is de opdracht die hij geeft, ook aan ons als theatermakers. Theater is een oefening in inlevingsvermogen, voor ons allemaal.

Buitenstaander

Het boek heeft geen echte ‘happy ending’. Eddy weet zijn dorp te ontvluchten en mag in de stad naar school, tussen mensen uit een heel ander sociaal milieu, de middenklasse. Zijn problemen zijn daarmee niet in een keer opgelost. Het einde laat zien dat hij nu op een andere manier een buitenstaander is. Kon hij niet voldoen aan de macho codes van zijn dorp, krijgt hij hier te maken met sociale codes die hij niet kent vanwege zijn afkomst. Hij moet nog steeds vechten om zichzelf te kunnen zijn. Maar ik denk wel dat hij er nu op een andere manier naar kijkt. Dat zit ‘m in de toon die verandert. Hij heeft er meer vrede mee.

De schrijver heb ik in Amsterdam ontmoet. Hij vindt het leuk dat we deze voorstelling maken. Je leest dat ook in het boek: theater spelen was zijn redding, zijn uitweg. Hij houdt erg van theater. Daar zit een mooie dubbelheid: doen alsof, een rol spelen in het echte leven, is heel moeilijk. Maar het spelen van een rol kan ook je redding zijn.’

Nieuwsgierig geworden naar dit bijzondere theaterstuk? Kaarten zijn hier verkrijgbaar.