Vaderdag: een korte historie

Aanstaande zondag is het weer zover. Nadat op 14 mei alle moeders in het zonnetje zijn gezet is het op 18 juni de beurt aan de vaders. Maar hoe is Vaderdag eigenlijk ontstaan? Die vraag liet mij niet meer los, dus de hoogste tijd om de geschiedenis ervan eens uit te pluizen.

Het ontstaan van Vaderdag

Het was voor mij een verrassing te lezen dat historici erachter zijn gekomen dat Vaderdag eigenlijk al duizenden jaren geleden gevierd werd. Zij toonden aan dat ongeveer 4.000 jaar geleden in Babylon ene Elmesu een speciale boodschap voor zijn vader op een kleien kaart had gekerfd. Elmesu wenste zijn vader een lang en gezond leven.

Amerika

De huidige viering van Vaderdag is echter rond 1909 ontstaan op initiatief van de Amerikaanse Sonora Louise Smart Dodd. Ze wordt ook wel de moeder van Vaderdag genoemd. Haar vader William Jackson Smart, een veteraan uit de Amerikaanse burgeroorlog, voedde Sonora en haar broers en zussen in zijn eentje op, nadat zijn vrouw in het kraambed overleed. Sonora bewonderde haar vader daar enorm om. Ze vond dat als er een Moederdag was (in 1907 bedacht door Anna Jarvis als teken van bewondering voor haar eigen moeder en de rol die moeders in de maatschappij hadden en in 1914 officieel erkend), er ook een Vaderdag moest zijn.

Reacties op het initiatief van Sonora

De eerste reacties op het initiatief van Sonora waren niet positief. De conservatieve stadsgenoten lachten haar uit om haar idee. “A national fishing day would be better”, schreef de lokale krant ‘The Spokesman-Review’. Maar Sonora was niet van haar idee af te brengen en begon een serieuze lobbycampagne om een officiële Vaderdag erkend te krijgen. Haar harde werken wierp zijn vruchten af toen op 19 juni 1910 in Spokane (Washington), haar woonplaats, de eerste Vaderdag werd gevierd. Dit ook dankzij de hulp van de Spokane Ministerial Association en de lokale Young Men’s Christian Association (YMCA). Sonora wilde het liefst dat Vaderdag zou worden gevierd op 5 juni, de geboortedag van haar vader. Maar er was enig tijdgebrek om het de eerste keer te organiseren, waardoor de eerste viering werd verschoven naar de derde zondag in juni.

Populair

Het idee om Vaderdag te vieren werd in korte tijd populair in Amerika. En wel zo populair dat in 1924 de toenmalige president van de United States, Calvin Coolidge, het evenement ondersteunde om “een nauwere relatie tussen vaders en hun kinderen te bewerkstelligen en hun actieve rol en verantwoordelijkheden als ouder te benadrukken”. In 1926 werd er een National Father’s Day Committee geformeerd in New York. Pas in 1972 maakte president Richard Nixon van de derde zondag van juni een officiële Amerikaanse feestdag.

Vaderfiguur

Vaderdag werd een dag om niet alleen vaders te eren, maar ook alle mannen die figureren als een vaderfiguur: stiefvaders, ooms, grootvaders. Sindsdien is Vaderdag over de hele wereld een populaire feestdag. Sonora werd tijdens de Wereldtentoonstelling van 1974 in Spokane voor haar onvermoeibare inzet geëerd. Zij stierf in 1978 op 96-jarige leeftijd.

Vaderdag in Nederland

In Nederland viert men in Leiden op 7 september 1936 voor het eerst Vaderdag. In de krant staat een gedichtje dat kinderen kunnen leren en declameren voor hun vader. Het initiatief komt van slijterijen en rookwarenwinkels. Omdat er nog niets is vastgesteld met betrekking tot een officiële datum voor Vaderdag, werd 7 september dan ook in 1938 veranderd in de eerste zondag van oktober. Na de Tweede Wereldoorlog verschuift de datum naar de derde zondag in juni in navolging van de Vaderdag in Amerika.

Onzin?

Vaders zelf vinden de dag tot ver na de Tweede Wereldoorlog onzin en geven er weinig om. Vanaf de jaren zeventig lijkt Vaderdag toch aan populariteit te winnen. Mannen en vrouwen, zo is de gedachte, zijn gelijkwaardig. Vrouwen willen werken en een carrière kunnen maken. Mannen gaan zich daardoor meer met het huishouden bemoeien en de opvoeding van hun kinderen. Vaderdag en Moederdag zijn dagen waarop kinderen hun ouders in het zonnetje zetten. De emancipatie van vrouwen maakt zo Vaderdag belangrijker.

Ga jij Vaderdag vieren? Let dan even goed op onze speciale Vaderdag-actie op Facebook. Je kunt namelijk twee kaartjes voor ons filmhuis winnen!